Kategoria: Sektori i Energjisë, Studim Tregu
Periudha: Janar – Qershor 2018
Shtrirja Gjeografike: Shqipëria – Traseja e TAP: Korçë, Berat, Fier, Durrës
Partnerët: Trans Adriatic Pipeline AG (TAP), Shqipëri
Përmbledhje e Projektit
Projekti “Studimi mbi Përfitimet Ekonomike të TAP në Shqipëri” synoi të kuantifikojë ndikimet ekonomike direkte, indirekte dhe të nxitura të Gazsjellësit Trans Adriatik (TAP) në ekonominë shqiptare. InSET u kontraktua për të realizuar një vlerësim gjithëpërfshirës të efekteve makroekonomike, përfitimeve në punësim dhe mundësive për zhvillim lokal që lidhen me ndërtimin dhe funksionimin e gazsjellësit, duke përdorur modele të avancuara ekonomike dhe të dhëna të përditësuara nga aktivitetet reale të ndërtimit.
Studimi ofron prova thelbësore për të mbështetur hartimin e politikave, planifikimin rajonal dhe angazhimin e aktorëve të interesit në sektorin e energjisë dhe infrastrukturës.
Objektivat Objektivi i Përgjithshëm
Të ofrojë një vlerësim të qëndrueshëm dhe të bazuar në të dhëna mbi ndikimet ekonomike të TAP në Shqipëri, përfshirë punësimin, zhvillimin lokal dhe efektet makroekonomike afatgjata.
Objektivat Specifike
Të kuantifikojë ndikimet ekonomike direkte, indirekte dhe të nxitura të TAP;
Të monetarizojë efektet në punësim të gjeneruara nga projekti;
Të sigurojë prova sasiore mbi efektet makroekonomike për Shqipërinë, një vend me bazë prodhuese relativisht të kufizuar;
Të parashikojë ndikimin ekonomik afatgjatë (deri në 50 vite) përmes modeleve të përshtatshme ekonomike.
Përshkrimi i Projektit
Gazsjellësi Trans Adriatik (TAP) është një projekt strategjik me gjatësi 878 km, që lidh pellgun e Kaspikut me Italinë përmes Greqisë dhe Shqipërisë. Segmenti shqiptar shtrihet në rreth 215 km, duke kaluar nëpër Korçë, Berat dhe Fier, dhe duke prekur 38 njësi administrative. TAP luan një rol kyç në sigurinë dhe diversifikimin energjetik të Europës, duke krijuar mundësi të reja për Korridorin Jugor të Gazit dhe duke mbështetur furnizimin e qëndrueshëm me energji në rajon.
Përpara fillimit të ndërtimit, TAP kishte realizuar një vlerësim fillestar ekonomik. Për të siguruar një analizë më të saktë dhe të bazuar në prova reale, TAP përzgjodhi InSET përmes një procedure të hapur konkurruese për të rishikuar vlerësimin, duke marrë në konsideratë aktivitetet faktike të ndërtimit dhe të dhënat e përditësuara operacionale.
Roli dhe Kontributi i InSET
InSET ishte përgjegjëse për të gjithë spektrin e vlerësimit ekonomik, duke përfshirë:
Përcaktimin e objektit të studimit dhe koordinimin me TAP, përmes takimeve organizative dhe teknike;
Angazhimin e aktorëve lokalë, përfshirë dhomat e tregtisë, zyrat e punësimit, autoritetet vendore dhe institucionet arsimore;
Zhvillimin e kuadrove makroekonomike afatgjata, duke krahasuar një skenar bazë (pa TAP) me skenarin me TAP për të matur ndikimin shtesë;
Zbatimin e modeleve makroekonomike Input–Output për të vlerësuar marrëdhëniet funksionale dhe sjellore në ekonomi;
Vlerësimin e detajuar të përfitimeve të zhvillimit lokal, përmes ushtrimeve të mikro-simulimit;
Dorëzimin në kohë të raporteve fillestare, draft dhe përfundimtare, në përputhje me detyrimet kontraktuale.
Aktivitetet Kryesore
Faza e Përcaktimit të Objektit: takime organizative dhe teknike;
Konsultimi me Palët e Interesit: diskutime me dhomat e tregtisë, zyrat e punësimit, bashkitë dhe shkollat profesionale;
Zhvillimi i Kuadrit Makroekonomik: skenarë bazë dhe skenarë me TAP për Shqipërinë;
Analiza e Ndikimit: modelim Input–Output për të vlerësuar efektet direkte, indirekte dhe të nxitura;
Vlerësimi i Zhvillimit Lokal: ushtrime mikro-simulimi për të vlerësuar përfitimet në nivel komuniteti;
Raportimi: dorëzimi i raporteve fillestare, draft dhe përfundimtare pranë TAP.
Rezultatet dhe Ndikimi
Studimi ofroi:
Prova sasiore mbi përfitimet ekonomike, të punësimit dhe të zhvillimit lokal të TAP;
Vlerësim të efekteve makroekonomike afatgjata deri në 50 vite;
Identifikim të mundësive për zhvillim rajonal të lidhura me ndërtimin dhe funksionimin e TAP;
Mbështetje analitike për angazhimin e palëve të interesit, hartimin e politikave dhe planifikimin e infrastrukturës në sektorin e energjisë në Shqipëri.
E Ardhmja e Projektit dhe Qëndrueshmëria
Veprimet e ardhshme dhe mundësitë për vazhdim përfshijnë:
Zhvillimin e 4–6 studimeve të rasteve për të ilustruar përfitimet e TAP në kontekste sociale, infrastrukturore dhe mjedisore (p.sh. ndërtim rrugësh, rikonstruksion shkollash, projekte për mbrojtjen e mjedisit);
Zbatimin e metodologjisë në projekte të ardhshme të sektorit të energjisë ose investime të huaja në Shqipëri;
Mbështetje të vazhdueshme për hartimin e politikave dhe vendimmarrjen në lidhje me infrastrukturën energjetike dhe zhvillimin ekonomik;
Përdorimin e studimit si model për vlerësime rajonale dhe sektoriale të ndikimit ekonomik.
Ky studim kontribuon në planifikimin e investimeve të bazuara në prova, duke i mundësuar Shqipërisë të maksimizojë përfitimet socio-ekonomike nga projektet e mëdha të infrastrukturës energjetike.